Psychotherapie bij ouderen

Psychotherapie bij ouderen: vaak is de ouderdom juist het ideale moment
Arjan Videler op het WKK congres 2025

Arjan Videler stelde op het WKK congres 2025 een vraag die eigenlijk geen vraag zou moeten zijn: waarom worden ouderen zo zelden verwezen voor psychotherapie? Niet omdat therapie bij hen niet werkt, want dat doet het wel, maar omdat een hardnekkige combinatie van ageism, zelfstigma en professionele misvattingen dat in de weg staat.

De cijfers zijn helder. Het aantal ouderen in Nederland groeit, de groep 80-plussers het hardst. Tegelijkertijd zoeken ouderen vier keer minder hulp wanneer ze psychische klachten toeschrijven aan de ouderdom zelf. En zorgverleners versterken dat patroon door minder te verwijzen, met als stille aanname: dit hoort er nu eenmaal bij op deze leeftijd.

Maar het onderzoek spreekt dat tegen. Psychotherapie is effectief bij ouderen, bij depressie, angst en trauma, en ook bij complexere problematiek. Effectgroottes zijn vergelijkbaar met die bij jongere mensen. Schematherapie blijkt goed aan te slaan, zeker wanneer ook gewerkt wordt aan positieve schema's en zingeving.

Therapie vraagt bij ouderen wel aanpassingen. Verlieservaringen, lichamelijke kwetsbaarheid, identiteit en autonomie verdienen een centrale plek. Communicatie moet aansluiten bij de generatie, inclusief bewustzijn van stigma dat ouderen vaak hebben geïnternaliseerd. Een levenslijn, aandacht voor het levensverhaal en zingeving zijn geen luxe maar kern van de behandeling.

Arjan's oproep was duidelijk: doorbreek de beeldvorming, investeer in onderzoek bij ouderen en zet ouderenzorg op de agenda van opleidingen en zorginstellingen. Je bent nooit te oud voor verandering, en de ouderdom is vaker het ideale moment voor psychotherapie dan we denken.